Przedpremiera filmowa - co to jest i gdzie jej szukać

Plakat zapowiada film, który wejdzie do kin dopiero za trzy tygodnie, a seans jest dzisiaj o dwudziestej. Obok tytułu dopisek: pokaz przedpremierowy, po projekcji spotkanie z reżyserem. To jeden z tych wieczorów, dla których w ogóle istnieją kina studyjne, i jednocześnie jedna z najbardziej mylących pozycji w całym repertuarze, bo pod tą samą nazwą kryje się kilka zupełnie różnych wydarzeń.

Czym jest przedpremiera filmowa?

Przedpremiera filmowa to pokaz zorganizowany przed oficjalną datą wejścia filmu do kin. Widzowie oglądają go wcześniej niż reszta publiczności, zwykle w wybranych kinach i w ograniczonej liczbie seansów. Termin przedpremiery ustala dystrybutor, a nie samo kino, i to on decyduje, ile pokazów się odbędzie i gdzie.

Kluczowe jest to ostatnie zdanie, bo tłumaczy, dlaczego przedpremiery pojawiają się i znikają z repertuaru bez wyraźnego schematu. Kino może chcieć pokazać film wcześniej, ale bez zgody dystrybutora tego nie zrobi. Dlatego nie ma jednego kalendarza przedpremier w Polsce, a informacja o nich trafia do repertuaru często na kilka dni przed seansem.

Czym przedpremiera różni się od zwykłego seansu?

Różnica nie sprowadza się do daty. Pokaz przedpremierowy jest zwykle wydarzeniem jednorazowym, przygotowanym z myślą o konkretnej publiczności, i ma oprawę, której nie dostaniesz na seansie w trzecim tygodniu wyświetlania.

• Termin: przed oficjalną premierą, często na kilka dni lub tygodni przed nią.
• Liczba seansów: zazwyczaj jeden, rzadziej kilka w wybranych miastach.
• Oprawa: częste spotkania z twórcami, prelekcje, dyskusje po projekcji.
• Publiczność: sala pełna ludzi, którzy przyszli świadomie na ten konkretny film.
• Dostępność: miejsca kończą się szybciej niż na zwykłym seansie, bo pokaz jest jeden.

Ostatni punkt ma praktyczne znaczenie. Na zwykły seans można pójść w przyszłym tygodniu. Przedpremiera odbywa się raz i jeśli sala się zapełni, kolejnej okazji w tym kinie po prostu nie będzie, dopóki film nie wejdzie do regularnego repertuaru.

Jakie są rodzaje pokazów przedpremierowych?

Pod wspólną nazwą kryje się kilka formatów, które różnią się na tyle, że warto je rozróżniać przed wyjściem z domu.

Pokaz przedpremierowy ze spotkaniem z twórcami

Najciekawszy wariant z punktu widzenia widza. Po projekcji na scenę wchodzi reżyser, operator, autor zdjęć albo ktoś z obsady i przez trzydzieści do sześćdziesięciu minut odpowiada na pytania. To format charakterystyczny dla kin studyjnych, bo wymaga sali, w której rozmowa po filmie ma sens, i publiczności gotowej zostać po napisach.

Avant-premiere, czyli pokaz galowy

Uroczysty pokaz, często połączony z otwarciem sezonu lub wydarzeniem towarzyszącym. Bywa częścią większej imprezy, a sam film jest jej punktem centralnym. W Polsce ten format najczęściej spotkasz przy filmach rodzimej produkcji.

Pokaz festiwalowy przed dystrybucją

Film pokazywany na festiwalu na długo przed wejściem do kin. Formalnie nie zawsze nazywa się to przedpremierą, ale dla widza efekt jest ten sam: ogląda się rzecz, której nie ma jeszcze w regularnym repertuarze. Wiele tytułów kina artystycznego przechodzi tę drogę, zanim trafi na ekrany.

Sneak preview, czyli pokaz niespodzianka

Format, w którym tytuł filmu pozostaje tajemnicą do momentu rozpoczęcia projekcji. Widz kupuje wstęp w ciemno, ufając kuratorowi repertuaru. Rzadki w Polsce, ale niektóre kina studyjne prowadzą takie cykle regularnie i mają dla nich wierną publiczność.

Pokaz prasowy i branżowy

Zamknięty pokaz dla dziennikarzy i osób z branży, organizowany po to, żeby recenzje mogły ukazać się w dniu premiery. Nie jest dostępny dla zwykłej publiczności i nie pojawia się w repertuarze, ale warto o nim wiedzieć, bo to on odpowiada za recenzje publikowane, zanim ktokolwiek inny zdążył film zobaczyć.

Dlaczego kina studyjne robią przedpremiery inaczej?

W multipleksie przedpremiera jest narzędziem marketingowym: ma zbudować szum wokół dużej produkcji na tydzień przed szerokim wejściem. W kinie studyjnym pełni zwykle inną funkcję. Jest okazją do rozmowy o filmie, który bez takiego wydarzenia mógłby przejść niezauważony.

Ma to konkretne konsekwencje. Film artystyczny wchodzi często do kilkunastu kin w całym kraju i zostaje na ekranie dwa tygodnie. Przedpremiera z twórcą bywa jedyną okazją, żeby zobaczyć go z publicznością, która przyszła specjalnie po niego, a nie dlatego, że akurat pasowała godzina. Dla części tytułów to również jedyny moment, w którym w ogóle pojawią się w danym mieście.

Kina zrzeszone w europejskiej sieci Europa Cinemas mają w swoich zobowiązaniach promocję kina europejskiego i pracę z publicznością, a pokazy przedpremierowe z twórcami są jednym z naturalnych sposobów, żeby to robić. Podobnie działa wsparcie dystrybucji filmów artystycznych prowadzone przez Polski Instytut Sztuki Filmowej.

Skąd wzięły się pokazy przedpremierowe?

Praktyka pokazywania filmu wybranej publiczności przed premierą jest niemal tak stara jak sama dystrybucja kinowa. Początkowo służyła celom czysto praktycznym: wytwórnie sprawdzały na pokazach testowych, jak publiczność reaguje na zakończenie, i zdarzało się, że film wracał do montażu po takim seansie. Z czasem pokaz testowy oddzielił się od pokazu promocyjnego i to ten drugi stał się tym, co dziś nazywamy przedpremierą.

W Polsce format nabrał znaczenia razem z rozwojem kin studyjnych i sieci kin lokalnych, dla których wydarzenie było sposobem na konkurowanie z multipleksami bez konkurowania ceną. Kino, które nie wygra liczbą sal ani godzin seansów, może wygrać tym, że przyjedzie do niego reżyser. Ta logika obowiązuje do dziś i tłumaczy, dlaczego mapa przedpremier w kraju pokrywa się z mapą aktywnych kin studyjnych, a nie z mapą największych miast.

Osobną gałęzią są pokazy filmów odrestaurowanych, gdzie przed premierą wersji cyfrowej organizuje się seans z prelekcją o samym procesie rekonstrukcji. Pracę nad polskim dziedzictwem filmowym prowadzi Filmoteka Narodowa - Instytut Audiowizualny, a odnowione tytuły regularnie trafiają potem do repertuaru kin studyjnych.

Przedpremiera a festiwal: czym się różnią?

Granica bywa cienka, bo oba wydarzenia pokazują filmy przed ich wejściem do kin. Różnica leży w skali i w tym, po co się na nie idzie.

• Festiwal to kilkudniowy program złożony z wielu tytułów, często bez gwarancji, że którykolwiek trafi później do regularnej dystrybucji.
• Przedpremiera dotyczy jednego filmu, który ma już ustaloną datę wejścia do kin, i jest zapowiedzią konkretnego terminu.
• Festiwal wymaga planowania z wyprzedzeniem i zwykle podróży do miasta, w którym się odbywa.
• Przedpremiera odbywa się w kinie, do którego chodzisz na co dzień, i zajmuje jeden wieczór.

W praktyce jedno prowadzi do drugiego. Film pokazany na festiwalu rok wcześniej wraca później jako przedpremiera w kinach studyjnych w całym kraju, czasem z tym samym gościem, który towarzyszył mu na festiwalu.

Co daje obecność twórców na pokazie?

Spotkanie po projekcji zmienia sposób, w jaki pamięta się film. Reżyser opowiada, czego nie udało się nakręcić, operator tłumaczy, dlaczego cała scena jest w jednym ujęciu, montażysta przyznaje, że najlepsza sekwencja powstała z materiału przeznaczonego do wyrzucenia. To wiedza, której nie ma w żadnej recenzji, bo pochodzi od osób, które podejmowały te decyzje.

Jest też efekt uboczny, o którym rzadko się mówi: pytania z sali bywają ciekawsze niż odpowiedzi. Na przedpremierze siedzą ludzie, którzy przyszli świadomie, więc rozmowa szybko schodzi z poziomu ogólników. Jeśli taki format ci odpowiada, szukaj również seansów z prelekcją, które działają podobnie, tylko wprowadzenie następuje przed filmem.

Jak znaleźć nadchodzące przedpremiery?

Nie istnieje ogólnopolski kalendarz pokazów przedpremierowych, a informacja bywa publikowana późno. Działa kilka sposobów naraz.

• Przeglądaj aktualny repertuar seansów specjalnych i zwracaj uwagę na opisy pokazów, bo to tam trafia adnotacja o przedpremierze.
• Sprawdź, które kina studyjne w twojej okolicy regularnie organizują wydarzenia z twórcami. Takie kina robią to cyklicznie, nie raz na rok.
• Zawęź repertuar do swojego miasta, bo przedpremiery koncentrują się w kilku ośrodkach i warto wiedzieć, jak daleko masz do najbliższego.
• Obserwuj profile społecznościowe konkretnych kin. Pokaz z twórcą bywa ogłaszany na kilka dni przed terminem.
• Śledź twórców, których filmy chcesz oglądać. Premiera nowego tytułu to najczęstszy moment, w którym pojawiają się pokazy przedpremierowe.

Jeśli interesuje cię konkretny typ kina, pomocne bywa też przeglądanie repertuaru według gatunków. Przedpremiery dokumentów rządzą się inną logiką niż przedpremiery filmów fabularnych i często odbywają się przy okazji festiwali tematycznych.

Czy na przedpremierze obowiązują inne zasady?

Czasem tak i warto o tym wiedzieć, zanim usiądzie się na sali. Przy części pokazów dystrybutor prosi o nieujawnianie szczegółów fabuły do dnia premiery, a przy pokazach prasowych obowiązuje formalne embargo na publikację recenzji. Na pokazach z twórcami zdarza się prośba o niefotografowanie ekranu, a przy filmach, które nie miały jeszcze premiery, bywa to egzekwowane stanowczo.

Druga rzecz dotyczy samej kopii. Na przedpremierze zdarza się, że film nie ma jeszcze finalnej wersji napisów albo korekcji barwnej. To rzadkie, ale możliwe, i zwykle kino uprzedza o tym przed seansem.

Czy przedpremiera kosztuje więcej?

Zazwyczaj tak, choć różnica bywa niewielka. Wyższa cena wstępu wynika z kosztów wydarzenia: przyjazdu twórców, obsługi spotkania, czasem tłumacza. W kinach studyjnych pokazy przedpremierowe bywają jednak objęte tymi samymi zniżkami co reszta repertuaru, a część kin włącza je do karnetów. Zasady ustala każde kino osobno, więc najpewniejszą informację znajdziesz u źródła.

Najczęstsze pytania o przedpremiery

Czy przedpremiera to to samo co premiera?

Nie. Premiera to oficjalna data, od której film jest dostępny w kinach w całym kraju. Przedpremiera to pokaz przed tą datą, zwykle jednorazowy i w wybranych kinach.

Czy każdy film ma przedpremierę?

Nie. Decyduje dystrybutor i wiele tytułów wchodzi do kin bez żadnego pokazu przedpremierowego. Filmy artystyczne mają je częściej niż produkcje rozrywkowe, bo dla nich wydarzenie z twórcą jest realnym sposobem dotarcia do widza.

Czy na przedpremierę trzeba się rejestrować?

Przy pokazach otwartych zwykle nie, wystarczy zapewnić sobie miejsce w kinie tak jak na zwykły seans. Pokazy zamknięte, branżowe i niektóre wydarzenia specjalne wymagają zaproszenia lub wcześniejszego zgłoszenia.

Ile przedpremier odbywa się w Polsce?

Nie ma centralnej statystyki, bo pokazy organizują setki podmiotów niezależnie od siebie. Skalę widać najlepiej po repertuarze: w każdym tygodniu kilkanaście kin studyjnych w kraju ma w programie wydarzenie z twórcą lub pokaz przed oficjalną datą.

Od czego zacząć?

Najprostsza droga to wybrać jedno kino studyjne w swojej okolicy i przez miesiąc regularnie zaglądać do jego programu. Przedpremiery nie układają się w przewidywalny kalendarz, ale kina, które je organizują, robią to konsekwentnie, więc po kilku tygodniach zaczniesz rozpoznawać ich rytm.

Jeśli chcesz najpierw zrozumieć, w co się pakujesz, zacznij od szerszego wprowadzenia w rodzaje seansów specjalnych. Przedpremiera jest tylko jednym z nich, a część pozostałych formatów, zwłaszcza retrospektywy i pokazy z muzyką na żywo, bywa jeszcze ciekawsza.