Najstarsze kina w Polsce

Najstarsze kina w Polsce to sale, w których filmy wyświetla się w tym samym budynku od początku XX wieku. Wśród działających do dziś najdłuższą historię mają Pionier 1907 w Szczecinie (oficjalnie otwarty 26 września 1909 roku, choć filmy pokazywano tam już w 1907), Tatry w Łodzi (od 13 listopada 1907 roku), Muza w Poznaniu (od 1908 roku) i kino w nowosądeckim Sokole (pierwszy seans w 1910 roku). Pierwszym kinem na ziemiach polskich był łódzki Gabinet Iluzji, założony w 1899 roku.

Każde z tych miejsc przeżyło dwie wojny światowe, kilka zmian nazwy, nacjonalizację, transformację i nadejście multipleksów. Część działa dziś jako kina studyjne z pełnym programem, inne jako sale sezonowe albo kameralne pokoje projekcyjne. Poniżej opisujemy ich historię i podpowiadamy, jak sprawdzić, co grają teraz.

Które kino w Polsce jest najstarsze?

Odpowiedź zależy od tego, co liczymy. Jeśli pytanie dotyczy pierwszego kina w ogóle, chodzi o Gabinet Iluzji, który bracia Antoni i Władysław Krzemińscy otworzyli w 1899 roku w Łodzi przy ul. Piotrkowskiej 120. Ten lokal nie działał jednak bez przerwy, a obecne kino pod tą nazwą jest reaktywacją z 2016 roku.

Jeśli liczymy kina działające w tym samym miejscu od początku do dziś, na czele stoją Pionier 1907 i łódzkie Tatry. Oba mają w historii przerwy. Tatry zamknięto w czasie I wojny światowej, a działalność wznowiono w 1920 roku. Pionier był zamknięty od kwietnia do października 2024 roku, gdy przechodził w ręce miasta Szczecina. Z tego powodu w opisach tych kin trzeba ostrożnie używać słowa „nieprzerwanie”.

Dlaczego Pionier 1907 w Szczecinie nazywano najstarszym kinem świata?

W 2005 roku szczeciński Pionier otrzymał certyfikat Księgi Rekordów Guinnessa jako najstarsze nieprzerwanie działające kino na świecie. Oficjalnie rozpoczął działalność 26 września 1909 roku przy obecnej al. Wojska Polskiego, ale dokumenty wskazują, że filmy wyświetlano w nim już w 1907 roku. Stąd dzisiejsza nazwa: Pionier 1907.

Kino kilka razy zmieniało szyld. Pierwszym właścicielem był Otto Blauert, a kolejne nazwy to Helios, Weltkinotheater do końca II wojny światowej i Odra do 1950 roku. Tytuł rekordzisty nie utrzymał się na stałe. Według informacji PAP za najstarsze działające kino świata uznaje się obecnie francuskie L'Idéal Cinéma Jacques Tati w Aniche.

Najnowszy rozdział historii Pioniera zaczął się w 2024 roku. Miasto Szczecin odkupiło kino od prywatnego właściciela za blisko 2 mln zł, a po półrocznej przerwie sala wznowiła działalność 1 października 2024 roku. Dziś Pionier działa jako kino studyjne. Oprócz głównej sali ma kameralną Kiniarnię, w której pokazywane są także filmy nieme.

Repertuar sprawdzisz na stronie Pionier 1907 oraz w zestawieniu kin w Szczecinie.

Jak działa kino Tatry w Łodzi?

Historia Tatr zaczęła się 13 listopada 1907 roku, kiedy Oskar Kulawiński i Gustaw Mjunker otworzyli kinematograf Belle-Vue w dawnej sali tanecznej. Kino zmieniało nazwy częściej niż którekolwiek inne z tej listy: od 1910 roku działało jako Moulin Rouge, po wznowieniu w 1920 roku jako Dolina Szwajcarska, w 1931 roku jako Rakieta, w czasie okupacji pod niemiecką nazwą, a po wojnie dostało nazwę Tatry.

Tatry to dziś kino sezonowe, zamknięte zimą. Według opisów w prasie branżowej kino gra głównie polskie filmy z lat 1945-1990, wyświetlane z taśmy 35 mm, w okresie od kwietnia do października. Budynkiem administruje Urząd Marszałkowski w Łodzi. Projekcja z taśmy jest tu codziennością, co w polskich kinach zdarza się dziś rzadko.

Program w sezonie sprawdzisz na stronie Kina Tatry, a pozostałe sale w mieście w zestawieniu kin w Łodzi.

Ile nazw miało kino Muza w Poznaniu?

Muza jest najstarszym działającym kinem w Poznaniu. Powstała w 1908 roku jako Theater Apollo przy dzisiejszej ul. Święty Marcin 30. Według historii opublikowanej przez kino Muza kolejne nazwy to Colosseum od 1910 roku, Europa od 1934, Świt od 1935, Zentral Lichtspiele od 1940 i Wolność od 1945 roku. Obecną nazwę kino nosi od lat 50. XX wieku.

Od 2008 roku Muzę prowadzi Estrada Poznańska. Po remoncie zakończonym w 2019 roku kino ma trzy sale i gra przede wszystkim kino europejskie i autorskie. Repertuar znajdziesz na stronie Muzy i w zestawieniu kin w Poznaniu.

Skąd wzięło się kino w nowosądeckim Sokole?

Gmach przy ul. Długosza 3 w Nowym Sączu od 1892 roku był siedzibą Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, organizacji, która w czasach zaborów łączyła wychowanie fizyczne z działalnością patriotyczną. W 1910 roku, z okazji 62. rocznicy panowania cesarza Franciszka Józefa I, wyświetlono tam po raz pierwszy film. Później prywatni przedsiębiorcy organizowali w wynajętej sali regularne seanse.

W 2020 roku kino obchodziło 110-lecie istnienia. Dziś działa w strukturach Małopolskiego Centrum Kultury Sokół. Program sprawdzisz na stronie kina Sokół i w zestawieniu kin w Nowym Sączu.

Co wiadomo o Gabinecie Iluzji, pierwszym kinie na ziemiach polskich?

Gabinet Iluzji braci Krzemińskich działał w Łodzi od 1899 roku. Ponad sto lat później pod tym samym adresem, w hotelu Stare Kino Cinema Residence przy ul. Piotrkowskiej 120, kino zostało reaktywowane. Jak informował Polski Instytut Sztuki Filmowej, oficjalne otwarcie odbyło się 21 stycznia 2016 roku. Podczas pierwszego seansu pokazano Polskie Kroniki Filmowe z taśmy 35 mm, ze starych projektorów, a reaktywacja powstała we współpracy z kinem Tatry.

Gabinetu Iluzji nie ma w naszym spisie kin, więc o aktualne terminy pokazów najlepiej zapytać bezpośrednio w hotelu. To dobry przystanek dla każdego, kto chce zobaczyć, jak wyglądały pokazy w czasach pierwszych kinematografów.

Co zostało z najstarszych kin w Krakowie?

Kraków miał jedne z najwcześniejszych stałych kin w Polsce, ale najstarsze z nich już nie działają. Kino Wanda przy ul. św. Gertrudy 5 otwarto w 1912 roku jako pierwsze krakowskie kino w budynku zaprojektowanym specjalnie do tego celu. Dziś w tym miejscu nie ma już kina, a w 2012 roku Radio Kraków pisało, że budynek przekształcono w supermarket.

Podobny los spotkał kino Sztuka, założone w 1916 roku. W 2012 roku Radio Kraków opisywało je jako najstarsze działające kino w mieście, które właśnie zamknięto. Historię dawnych sal przypominają dziś głównie akcje społeczne i wystawy. Współczesną mapę krakowskich kin studyjnych, z Kinem Pod Baranami i Kijowem, znajdziesz w zestawieniu kin w Krakowie.

Jak odwiedzić najstarsze kina w Polsce?

Najprostszy sposób to po prostu pójść na seans. Wszystkie działające kina z tej listy mają regularny repertuar, a wizyta w sali z ponadstuletnią historią jest ciekawsza, gdy towarzyszy jej film.

• Sprawdź sezon. Łódzkie Tatry grają od wiosny do jesieni, więc zimą trzeba zaplanować wizytę gdzie indziej.
• Wybierz seans specjalny. Pokaz z taśmy, film niemy z muzyką albo seans z prelekcją najlepiej pokazują charakter starych sal. Takie pokazy znajdziesz w repertuarze seansów specjalnych i w zestawieniu klasyka w kinach.
• Połącz wizytę z podróżą. Szczecin, Łódź, Poznań i Nowy Sącz to dobre cele weekendowych wyjazdów, a stare kino może być ich punktem programu.

Wszystkie sale, których repertuar zbieramy, znajdziesz w spisie kin. Obejmuje on 573 kina w 320 miastach (stan na 30 października 2026).

Najczęstsze pytania o najstarsze kina w Polsce

Jakie jest najstarsze kino w Polsce?

Pierwszym kinem na ziemiach polskich był łódzki Gabinet Iluzji z 1899 roku. Z kin działających w tym samym miejscu od początku XX wieku najdłuższą historię mają Pionier 1907 w Szczecinie i Tatry w Łodzi, oba z rodowodem sięgającym 1907 roku.

Czy Pionier 1907 jest najstarszym kinem na świecie?

Pionier otrzymał taki certyfikat Księgi Rekordów Guinnessa w 2005 roku, ale dziś tytuł najstarszego działającego kina świata przypisuje się francuskiemu L'Idéal Cinéma Jacques Tati w Aniche. Pionier pozostaje jednym z najstarszych kin na świecie i najstarszym w Szczecinie.

Czy w najstarszych kinach można zobaczyć film z taśmy?

W łódzkich Tatrach projekcja z taśmy 35 mm jest standardem. W pozostałych kinach warto sprawdzić opis konkretnego seansu, bo to tam kina podają informację o nośniku.

Czy kino Wanda w Krakowie jeszcze działa?

Kino Wanda nie działa. Budynek przy ul. św. Gertrudy 5 przestał pełnić funkcję kina, a w 2012 roku mieścił supermarket.